Veliköy Mh. Vatan Cd. No:15-19 Çerkezköy / TEKİRDAĞ
05327344804
gokhan@turktest.com.tr

Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Problemleri

Türkiye’de İş Sağlığı ve Güvenliği Problemleri

İş kazaları, sosyal ve ekonomik sonuçlarıyla büyük hasarlar
bırakabiliyor. Bu durum Türkiye için oldukça önemini koruyor. İş sağlığı
ve güvenliğine bağlı olarak ortaya çıkan iş kazaları günümüzde tüm
dünyanın ve Türkiye’nin en önemli sosyo-ekonomik sorunlarından bir
tanesidir. Her yıl dünyada milyonlarca insan iş kazası sonucunda
hayatını kaybetmektedir. Bunun yanında bildirilmeyen veya eksik
bildirilen iş kazalarının bu sayıyı arttırarak mevcut durumu daha da
korkunç bir boyuta taşıyacağı söylenebilecektir. Ülkemizde yıllık
ortalama 74000 kaza meydana gelmekte; bunun neticesinde 1152 çalışan
yaşamını yitirmekte, 1888 çalışan ise ömür boyu sakat kalmaktadır. İş
kazalarının ülkemize yıllık maliyeti ise 40 Milyar TL civarındadır. İş
kazalarının % 98’i, meslek hastalıklarının ise tamamı önlenebilir
niteliktedir. Önlemenin yolu da kaliteli için dolu eğitimlerden
geçmektedir.

Ülkemizde yada dünya çapında iş kazaları büyük bir sorun olarak
karşımıza çıkmaktadır. Gerçekleşen iş kazaları neticesinde binlerce
insan ekonomik ve sosyal kayıplara uğramaktadır. İş kazaları dünyanın
ortak problemi olmasına rağmen, iş sağlığı ve güvenliği çerçevesinde
alınacak olan sağlam önlemler bu konuda ihmallerin azalmasına ve iş
kazalarının azalmasını sağlayabilir. Ama bu önlemlerin alınmasında
başarısız olan ülkeler iş kazalarından sosyal ve ekonomik olarak daha
çok etkilenmektedir.

Son yıllarda Türkiye’de İSG (İş Sağlığı ve Güvenliği) alanında
yapılan düzenlemelere paralel olarak İş kazalarının görünme sıklığında
iyileşmenin olduğu yadsınamaz bir gerçektir. Ancak Türkiye hâlâ gerek
genel kaza sıklığı gerekse de ölümlü kaza sıklığı açısından Avrupa’da en
kötü performansı göstermektedir. Şüphesiz ki iş sağlığı ve güvenliğinin
sağlanmasında, çalışana güvenli ve sağlıklı, tehlikenin kaynağı olan
risklerden arındırılmış bir işyeri ortamının sunulmasında ana etmen “iş
sağlığı ve güvenliği kültürüdür.” İş sağlığı ve güvenliği kültürü;
sadece işveren ve çalışana enjekte edilmesi gereken bir kavram değildir.
İş sağlığı kültürü, eğitim sistemi ile küçük yaşlardan itibaren
başlayarak çeşitli yollar aracılığıyla bireylere aktarılması gereken bir
olgudur. Fakat iş kazası sıklığını arzu edilen düzeye indirmek için
sadece bu tedbirlerin yeterli olmadığı da ortadadır. Güvenli bir çalışma
ortamının tesisinde çeşitli tıbbı, hukuki, teknik ve yönetsel
faaliyetler yanında, eğitim de son derece önemlidir. İş kazalarının ve
meslek hastalıklarının azaltılabilmesi için İş Sağlığı ve Güvenliği
alanında uzman, nitelikli kişilere ihtiyaç duyulmaktadır. Ve bu durumu
daha öncede belirttiğimiz gibi çekirdekten içi dolu sağlam eğitimler
vererek gerçekleştirmek oldukça önemlidir.

Günümüzde teknolojinin adeta ışık hızıyla ilerlemesi sayesinde bir
çok çalışma alanları ve ara meslekler doğdu bu durum nitelikli çalışan
sayısının artışına da sebep oldu. Bu durumun bir sonucu olarak insana
verilen değer artmış, disiplinler arası bir bilim olan İSG, günümüzde
bağımsız bir bilim dalı haline gelmiştir. İSG, iş kazaları ve meslek
hastalıkların nedenleri, sonuçları ve bunların önlenebilmesi için
gerekli olan yöntemleri belirlemeyi ve uygulamayı amaçlamaktadır.
İSG’nin ana hedefi bilimsel veriler ışığında çalışanlara daha sağlıklı
ve daha güvenli bir iş ortamı oluşturmaktır. İSG teknolojideki
gelişmelerden doğrudan etkilendiği için, teknolojideki yeni gelişmelere
paralel olarak dinamik bir şekilde yenilenmeyi zorunlu kılmaktadır. İş
kazalarına yol açan en önemli nedenin insan faktörü olduğu da göz önüne
alınırsa, İSG eğitiminin ne denli önemli olduğu ortaya çıkmaktadır.

Türkiye’de İş Kazaları Sorunu

Her ne kadar son yıllarda iş sağlığı ve güvenliği alanında
çalışmalara yoğunlaşılsa da bu sistemin ülkemizde tam olarak uygulanması
uzun yıllar alacağını gösteriyor. Türkiye’de iş kazası oranları son 40
yıl içinde ciddi oranda düşüş göstermesine rağmen hala yüksek
seviyelerdedir. 2014 yılında elde dilen verilerde iş kazası sıklığı
%1.58 olarak kayıtlara geçmiştir. İş kazalarının yaklaşık dörtte üçü ün
içerisinde 08.00 – 18.00 saatleri arasında gerçekleşmektedir. Bu
öngörülebilir bir durumdur çünkü insanların çoğu bu saatlerde işe
gitmektedir ve işin büyük kısmı bu saatlerde yapılmaktadır.

Peki iş kazaları hangi sektörlerde gerçekleşiyor ?

İş kazalarının % 47,7’si üretim, imalat, işleme ve depolama
faaliyetleri sırasında gerçekleşmektedir. Yaklaşık on kazadan biri kazı,
inşaat, tamirat ve yıkım çalışmaları sırasında meydana gelmektedir.

İş kazalarında insanların zarar gördüğü bölgeler nereler ?

İş kazalarında en çok görülen yaralanmalar üst ve alt ekstremitelerde
ve baş bölgesinde meydana gelmektedir. Kazaların % 38,7’sinde üst
ekstremiteler yaralanırken, bunu her beş kazadan biriyle alt
ekstremiteler izlemektedir. Yaralanmaların yaklaşık yarısı (% 45,7)
yaralar ya da yüzeysel yaralanmalar halinde olmaktadır. Çıkık, burkulma
ve incinmeler % 14,3 ile ikinci sırada yer almaktadır.

Türkiye’de, ölümle sonuçlanan iş kazaları Avrupa ülkelerine kıyasla
daha sık meydana gelmektedir. 2014 yılında, 1626 çalışan (1589 erkek 37
kadın) kazalar nedeniyle hayatını kaybetmiştir, kaza mortalite oranı yüz
binde 11,6 olarak gerçekleşmiştir. Kaza mortalite oranı, çoğu Avrupa
ülkesinde 100,000’de 1 ila 6 arasında değişmektedir. Her ne kadar geçen
yıllarda mortalite oranları 20 yıl öncesine göre daha az olsa da, bu
oranlarda anlamlı bir trend gözlenmemiştir.

Ölümle sonuçlanan iş kazalarının yarısından fazlası (% 56,2) 25-44
yaş gruplarında gerçekleşmektedir. Meslek gruplarına göre, ölümle
sonuçlanan kazaların yarısından fazlası (%60,7) vasıfsız işçilerde
görülmektedir (973 erkek 14 kadın). Diğer mesleklere bakıldığında,
makine operatörleri (265 ölüm), zanaatkar (143 ölüm), hizmet sektörü ve
satış elemanları (95 ölüm) önemli gruplar olarak görülmektedir. Ölümle
sonuçlanan iş kazaları arasında, 521 (% 38,3 ) ölüm inşaat sektöründe,
382 (% 23,5) ölüm maden sektöründe, 230 (% 14,1) ölüm çeşitli ürünlerin
imalatında ve 211 (% 13) ölüm de ulaştırma sektöründe gerçekleşmiştir.
Ölümle sonuçlanan kazaların yaklaşık beşte biri (% 18,9) üç büyük
şehirde meydana gelmiştir: İstanbul 243, Ankara 107 ve İzmir 64 ölüm.

İş kazası sıklığı iş yeri büyüklüğüne göre değerlendirildiğinde iş
kazası sıklığının işyerinde çalışan sayısı arttıkça daha fazla olduğu
görülmektedir.Elliden az çalışanın olduğu işletmelerde yıllık kaza
sıklığı yüzde 0,7 iken 1000 ve daha çok çalışanın olduğu işyerlerinde
kaza sıklığı yüzde 4,2’ye yükselmektedir.